Bu sayfanın en önemli bölümü
Titremenin kaynağı gerçekten takoz mu?
"Araba titriyor" şikâyetiyle gelen araçların hepsinde takoz bozuk değildir. Titremenin iki ayrı kaynağı olabilir: motor düzgün çalışıyor ama titreşimi yutan parça bitmiştir (takoz), ya da motorun kendisi düzensiz çalışıyordur (ateşleme, yakıt, hava). İkisinin hissi müşteri için neredeyse aynıdır; ayrımı yapan şey testtir.
Ateşleme kaynaklı titreme genellikle düzensizdir: motor sanki bir an tökezler, devir iğnesi rölantide oynar, gösterge panelinde arıza lambası yanabilir ya da yokuşta çekişte kayıp hissedilir. Buji, bobin veya enjektör kaynaklı bir kaçırma varsa titreme takoz değiştirilerek geçmez; yalnız biraz hafifler ve kısa sürede geri gelir. Böyle bir bulguda doğru adres motor arıza tespiti ve tamiri tarafıdır.
Takoz kaynaklı titreme ise düzenlidir ve motorun çalışmasıyla uyumludur: devir sabittir, motor tökezlemez, ama titreşim direksiyona ve koltuğa geçer. Klima devreye girince artması, vites takarken tek bir tok ses duyulması ve motorun gaz verirken gözle görülür biçimde oynaması takozu işaret eder.
Rölanti düzensizliğiyle karışan üçüncü bir durum da kirli gaz kelebeği, hava kaçağı ya da rölanti kontrol arızasıdır. Burada motor düşük devirde boğulur gibi olur, hatta stop edebilir. Sağlam takozlu bir araçta bile bu titremeyi verir. Bu yüzden motor takozu değişimi kararını, motorun düzgün çalıştığını doğrulamadan vermiyoruz.
Ayrıca hızla birlikte artan, belirli bir hız aralığında belirginleşen titreşimler genellikle balans, rot, rotil ya da aks kaynaklıdır; rölantide duran araçta yoklardır. Şikâyetiniz buysa bakılacak yer takoz değil, süspansiyon ve alt takım tarafıdır.
Cevabı testte çıkıyor
Tek takoz mu, takım mı değişmeli?
Motor ve şanzıman takozları aynı anda takılmış olsalar da aynı hızda yaşlanmaz. Motorun ağırlığını taşıyan takoz sürekli statik yük altındadır, tork tepkisini karşılayan alt takoz ise her kalkışta zorlanır. Bu yüzden çoğu araçta önce bir takoz biter, diğerleri bir süre daha görevini sürdürür.
Biz "hazır girmişken hepsini değiştirelim" demiyoruz. Test hangi takozun boşluk verdiğini gösteriyor; sağlam olanı değiştirmek için sebep yoksa dokunmuyoruz. Buna karşılık iki takozun ikisi de sınırdaysa, ikisini birlikte değiştirmek ikinci bir söküm işçiliğinden kurtarır — bu durumda gerekçesini anlatıp kararı size bırakıyoruz.
Bir istisna var: aynı takozdan iki adet kullanılan simetrik bağlantılarda biri koptuysa diğeri de aynı yükü ve aynı yılları görmüştür. Orada takım değişimi gerçekten mantıklıdır.
Şanzıman takozu bozuk bir araçta vites geçişleri sert hissedilebilir. Bu, şanzımanın arızalı olduğu anlamına gelmez; çoğu zaman takoz yenilenince his normale döner. Geçişlerde gerçek bir sorun varsa şanzıman onarımı tarafında ayrıca değerlendiriyoruz.
Takoz bozukken beklemek neye mal olur?
Kopmuş ya da tamamen boşalmış takozla kullanmak yalnız konfor meselesi değildir. Yerinde durmayan motor; egzoz bağlantısını, aks körüklerini, su ve yakıt hortumlarını, kablo demetini ve vites kumanda çubuklarını sürekli çeker. Ucuz bir parça olarak başlayan iş, zamanla bu kalemlere yayılır.
Titreşimin sürekli gövdeye geçmesi ayrıca torpido ve iç döşeme bağlantılarını gevşetir; araçta "bir yerlerden tıkırtı geliyor" şikâyeti çoğalır. Motor takozu değişimi bu yüzden ertelendikçe pahalılaşan işlerden biridir.
Manuel vitesli araçlarda bozuk takoz, debriyaj kalkışını da sertleştirir ve sürücüye debriyaj bitiyormuş hissi verir. Gerçekten debriyaj tarafında bir sorun varsa debriyaj değişimi sayfamıza bakabilir, emin değilseniz aracı getirip ikisini birlikte kontrol ettirebilirsiniz.
